VIÐ TÖKUM VIÐ REGLUM SEM AÐRIR SMÍÐA
Ísland kýs ekki fulltrúa á Evrópuþingið. Íslendingar eiga ekki framkvæmdastjóra í Brussel og íslensk stjórnvöld hafa hvorki sæti né atkvæðisrétt í ráðherraráði Evrópusambandsins. Ísland getur komið sjónarmiðum á framfæri á undirbúningsstigi löggjafar, meðal annars með þátttöku sérfræðinga í nefndum og vinnuhópum, en tekur ekki þátt í formlegri ákvarðanatöku. Samt gilda hér þúsundir blaðsíðna af regluverki Evrópusambandsins sem tekið hefur verið upp í EES-samninginn og innleitt í íslenskan rétt.
Þetta er kjarninn í því sem hér er nefnt regluþegi: land sem tekur upp reglur innri markaðarins án fullrar aðildar að stofnunum sem setja þær.
Í meira en þrjá áratugi hefur þetta fyrirkomulag mótað íslenskt samfélag án þess að það sé alltaf sýnilegt í daglegri umræðu.
Það hefur áhrif á verðlag, vinnurétt, neytendavernd og samkeppnisstöðu fyrirtækja en er að mestu ósýnilegt þar til það birtist í ágreiningi um kísiljárn, reglum um gallað leikfang frá Kína eða rétti flugfarþega til bóta vegna seinkunar til Kaupmannahafnar.
Þessi flokkur fylgir reglunni, ekki fánanum. Hér er ekki tekin afstaða til þess hvort Ísland eigi að ganga í Evrópusambandið.
Spurningarnar snúa að öðrum og mikilvægari atriðum: Hvaðan kemur reglan sem gildir um daglegt líf fólks? Hver samdi hana? Hvernig varð hún hluti af íslenskum rétti? Og hvaða áhrif hafði Ísland á mótun hennar?
Svörin eru sjaldnast einföld. Stundum hefur regluverkið tryggt íslenskum neytendum, launafólki og fyrirtækjum ríkari réttindi og vernd en innlend löggjöf hefði annars veitt. Í öðrum tilvikum hefur það lagt kostnað og skyldur á íslensk fyrirtæki án þess að Ísland hafi átt atkvæði um endanlega gerð reglnanna.





